Ngu Milton Mashasha

GOHOLE-Izakhamizi zeGohole Village laseNumber 10 eManama kuWard 17 sezihlalele evalweni ngemva kokuhlaselwa yimpisi okwamalanga amabili elandelana. Impisi le ingene emzini yezakhamizi kumalanga ambalwa edlulileyo
Impisi le, ibulele yadla imidlwane, inkukhu, ingalukhuni kanye lembuzi emzini etshiyeneyo. Isimanga isuke yahlafuna lezicathulo zakulezinsuku(amacrocks sandals) ebezitshiywe phandle emnyango wendlu.

Ekhuluma lentatheli yeNtepe-Manama FM usobhuku weGohole uMnu Rorisang Nare uthe umbiko sewuzwile ngempisi.
“Sengizwile umbiko ngomonakalo odalwe yimpisi esigabeni kodwa angikho ekhaya ngikoBulawayo. Umbiko engiwuzwayo uyangimangalisa kakhulu, impisi engena phakathi komuzi, ibulale inkukhu iquma amakhanda, uyabulala ingalukhuni, imbuzi kanye lokuhlafuna izicathulo, yisimanga esikhulu, impisi eminyango yezindlu abantu bekhona belele.
“Engikwaziyo impisi ingazwa umnuko womuntu loba ihamba ngendlela iyabaleka,” kulandisa uMnu Nare.
Umphathisigaba wesiqintini seKhongongo esigabeni seGohole uNkosikazi Sandisiwe Nkomo ubike ukuba sebehlelwe yisehlakalo esesitshiye izakhamizi zithithibele.
“Sehlelwe yisehlakalo njengesigaba. Impisi isihlasele lapha emakhaya,isimanga iyangena emzini yezakhamizi ilwisa izinja ibulala isidla imbuzi, inkukhu, imidlwane,ngalukhuni yahlafuna lezicathulo.
“Lokhu kwaqala kunyanga ezedlule lapho omunye ubaba weHalisupi elinyazwe yimpisi esalusa imbuzi zakhe emini.Yikho asisakwazi ukuthi yiyo yonaleyana kumbe zinengi.
“Sicela ababona ngokugcinwa kwenyamazana zeganga(Zimparks) basincedise ukuzisusa ngoba impilo zethu lezifuyo sekusengozini,” kubika unkosikazi Nkomo.

Omunye umhlali weKhongongo eGohole uAdmire Dube ubike ukuba udlelwe imidlwane yakhe.
“Ngidlelwe imidlwane emihlanu yimpisi.Impisi yakhona iyalwisa lezinja ayizesabi.Iyingozi kakhulu abantwini.Izolo ibuyile njalo ebusuku savuka yabaleka.Impilo zabantu sezisengozini sicela usizo lokusisusela kwalezimpisi ngoba kukhanya zinengi,” kutsho uMnu Dube.
Ugogo uRegina Sibanda oweGohole enumber 10 ubike ukuba imbuzi yakhe ibulewe yimpisi.
“Imbuzi yami ivuke ibulewe yimpisi yayidla nje okungatsho lutho.Isimanga ithe isuka esibayeni yaqonda ekhaya, isibaya sami siseduze lomuzi yangena ngesango lomuzi yabhoda igula lonke.
“Isimanga yasuka yadla iphathaphatha isicathulo somntwana phambi kwendlu ebelisele phandle kwendlu.Umuzi wonke kulamalayithi lalapho okudlelwe khona isicathulo kulelayithi.
“Asikaze sikubone lokhu, impisi engena phakathi komuzi phezukwalokho kukhanyisiwe ngezibane,” kutsho uNkosikazi Sibanda.

Unkosikazi Beauty Sibanda ohlala eGohole enumber 10 uthi ngidlelwe isicathulo yimpisi.
“Sehlelwe yisehlakalo kusisa lamhla, impisi ibulele imbuzi yadla mbijana yatshiya yabuya yangena ekhaya yabhoda umuzi wonke.
“Isimanga izolo ngiqeda kugeza ngitshiya amaphathaphatha ami phandle duze lomnyango,ekuseni livuke lidliwe,sesisithi siyakhangela sithola unyawo lwempisi khonapho emnyango okulesicathulo esidliweyo.Kodwa kulelayithi elikhanyisayo elifakwe phezulu kwendlu lapho edlele khona.
“Asisakwazi ukuthi yimpisi enjani engesabi ukukhanya lokungena phakathi komuzi,” kulandisa uNkosikazi Sibanda.
USikhangele Moyo ohlala esiqintini seKhongongo eGohole uthi ngehlelwe yisehlakalo kuthange, impisi ibulele inkukhu lengalukhuni.
“Impisi ibulele inkukhu zami iquma amakhanda legalukhuni phambili kwesango lomuzi.Sivuke sibona ekuseni,sesihlalela evalweni sesisesaba, thina njengathi obaba bayasebenza sihlala sodwa labantwana sicela usizo zisuswe lezo mpisi ngoba impilo zethu sezisengozini sesisesaba lokuhamba ntambama,” kubika unkosikazi Moyo.
Ukulwisana kwenyamazana zasendle labantu esabelweni seMatebeleland South yinto esibhahile lapho ubaba oweHalisupi elunywe yimpisi yamliza kakubi kunyanga ezedlule.
*@ Lesego*

