Health Desk
14 Nkwenkwezi 2026
Ngu Liberty Mutamba

Inhlelo eziqhutshwa lugatsha lwe National AIDS Council luthela izithelo nanko phela izibalo zabantu abeligciwane zitshengisa ukwehla esiqintini seMatobo. Nyakenye inani labantu laba belikusilinganiso esilitshumi lasikhombisa kubalelwa ekhulwini lonyaka selikutshumi lantathu kubalelwa ekhulwini kulowo mango.
Inhlelo ezifana lesista2sista le Behavior Community and Change Mentorship (BCCM) zinhlelo eziqhutshwa kulindawo ukuze kuvikelelwe ukumemetheka kwaleligciwane.
EMatobo abantu bephila ngokwemba ilitshe eliligugu, abanye baphandle kwelizwe okuvula isikhala phakathi kwabantu ababili abathandanayo. Ukungathandi ukugqoka ijazi lomkhwenyana lokhu kwenza igciwane limemethek ngamadla kulindawo.
Indawo ezibalisa iGulathi,Nathisa, Silozweni, Kezi, Maphisa, Sun Yet Sen zindawo ezihamba phambili kugciwane kulesi siqinti eMatobo. Kuleyisi siqinti bantu abangu 11, 713 baphila legciwane leli.
Ugatsha lwe NAC selwenelise ukufinyelela abantu abasendaweni ezitshiyeneyo belwisa ukumemetheka kwaleli gciwane. Sinelise ukuxoxa lo mnunzana Lawrence Ncube okhokhela isiqinti seMatobo kugatsha lwe NAC ebika ukuba benza imizamo eminengi ukuze behlise igciwane leli.
“Igciwane belihamba phambili kumango wakithi lapha, sabona kugcono ukuba sisabalalise inhlelo zethu ukuze senelise ukuhuga inani labantu abantu. Kulamaqembu atshiyeneyo aqhuba inhlelo lesista2sista, BCCM, limilkhankaso yehatshi esigabeni sami eyenza ukuba abantu bavikeleke kugciwane leli.
“Lapha besikusilinganiso esilitshumi lasikhombisa ekhulwini(17.3 phesenti) kuminyaka edlulileyo kodwa ngokusebenza, lokuthi uzulu ayamukele inhlelo lezi sesibone ukuba inani seliqala ukwehla nanko selikutshumi lantathu kubalelwa ekhulwini ( 13 phesenti) . Sihlose ukuthi abantu benelise ukwazi isimo sabo, abakwazi isimo bengene ehlelweni kuthi abasehlelweni benelise ukwehlisa iViral load yabo,” kubika uNcube.
Okhokhela isigaba seZansi yemaNdebeleni kugatsha lwe National AIDS Council (NAC) umnu Mgcini Sibanda uthi zinengi inhlelo ezizaqhutshwa ukuze abantu belwise igciwane leli kulumango. Izansi yema Ndebeleni ihlezi enzikini yaleligciwane nanko ihlezi phezulu kwelitshe eliligugu, ilemingcele emine.

